Bestemmingsplan wijzigen: routes, kosten en doorlooptijd onder de Omgevingswet - Percelio Kenniscentrum + + + [ Percelio ](/) Woning [ Percelio + Plus Alles voor je woning in een abonnement: bod, verbouwen, verduurzamen en alle rapporten. ](/percelio-plus) of los te bestellen [ BiedAdvies Datagedreven biedstrategie voor kopers ](/functies/bied-advies) [ Waardebepaling Woningwaarde-indicatie voor verkopers ](/functies/waardebepaling) [ VergunningRapport Wat mag je vergunningvrij (ver)bouwen ](/functies/vergunning-rapport) Kaart & Perceel Voor professionals [ Kaart ontwerper DXF/DWG export ](/functies/kaart-ontwerper) [ PerceelRapport Locatie factsheet ](/functies/perceel-rapport) [ Maatvoering Maten & erfgrenzen ](/functies/maatvoeringsrapport) [ Projecten Werkruimte & rapportage ](/functies/projecten) [Architecten](/sectoren/architecten) [Aannemers](/sectoren/aannemers) [Ontwikkelaars](/sectoren/projectontwikkelaars) [Makelaars](/sectoren/makelaars) [Gemeenten](/sectoren/gemeenten) [Alle functies →](/functies) [Prijzen](/pricing) [Kenniscentrum](/kenniscentrum) [Contact](/contact) [Inloggen](/login) [ Gratis proberen ](/register) [ Percelio + Plus Alles over je woning in één dossier: bod, kosten en wat je mag bouwen. ](/percelio-plus) Voor mijn woning [BiedAdvies](/functies/bied-advies) [Waardebepaling](/functies/waardebepaling) [VergunningRapport](/functies/vergunning-rapport) [Alle functies](/functies) Voor mijn werk [Kaart ontwerper](/functies/kaart-ontwerper) [PerceelRapport](/functies/perceel-rapport) [Maatvoeringsrapport](/functies/maatvoeringsrapport) [Projecten](/functies/projecten) [Architecten, aannemers, ontwikkelaars](/sectoren) [Prijzen](/pricing) [Kenniscentrum](/kenniscentrum) [Contact](/contact) [ Gratis proberen ](/register) [Inloggen](/login) [ Terug naar kenniscentrum ](https://percelio.nl/kenniscentrum) Educatief Projecten Bestemmingsplan wijzigen: zo krijg je een plan dat nu niet mag toch voor elkaar =============================================================================== Sinds de Omgevingswet heet het bestemmingsplan het omgevingsplan, en wijzigen verloopt meestal via een BOPA. De routes, de kosten, de doorlooptijd en hoe je de kans van slagen vergroot. 8 min leestijd · Laatst bijgewerkt: juni 2026 Samenvatting - **Sinds 1 januari 2024** is het bestemmingsplan vervangen door het omgevingsplan (Omgevingswet). - **Past je plan niet?** Dan zijn er twee routes: een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) of een wijziging van het omgevingsplan zelf. - **Begin met een [principeverzoek](/kenniscentrum/principeverzoek)** om te toetsen of de gemeente meewerkt voordat je kosten maakt. - **De kans van slagen** stijgt met een goede ruimtelijke onderbouwing en een visueel plan, gemaakt in [Projecten](/functies/projecten). Je wilt een woning toevoegen, een pand transformeren of hoger bouwen dan het plan toestaat. Het geldende kader verbiedt het, dus moet je het "bestemmingsplan wijzigen". Die term leeft nog volop, maar sinds de Omgevingswet werkt het anders dan je misschien gewend bent. ### Hoe vaak wijkt een plan af van het kader? In onze Woningbouwmonitor analyseerden we 3.877 woningbouwplannen in 312 gemeenten, samen goed voor ruim 620.000 woningen. Bij 90% van de plannen signaleerden we minstens één ruimtelijk aandachtspunt, van geluid en milieuzones tot afstand tot een bedrijf (bron: Percelio Woningbouwmonitor, 2026). Bestemmingsplan of omgevingsplan? --------------------------------- Op 1 januari 2024 trad de Omgevingswet in werking. Het bestemmingsplan is opgegaan in het [omgevingsplan](/kenniscentrum/bestemmingsplan-lezen): één gebiedsdekkend plan per gemeente met alle regels over de fysieke leefomgeving. Wat vroeger "bestemmingsplan wijzigen" heette, is nu het afwijken van of aanpassen van het omgevingsplan. De oude bestemmingsplannen gelden nog wel: ze vormen samen het tijdelijke deel van het omgevingsplan, totdat gemeenten ze stap voor stap vervangen. In de praktijk toets je je plan dus nog steeds aan die bestaande regels. Twee routes om af te wijken --------------------------- Past je initiatief niet binnen de regels, dan zijn er twee manieren om het toch mogelijk te maken: ### 1. Buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) De BOPA is de meest gebruikte route. Je vraagt een omgevingsvergunning aan voor een activiteit die afwijkt van het omgevingsplan. De gemeente beoordeelt of de afwijking aanvaardbaar is en kan de vergunning verlenen zonder eerst het plan zelf te wijzigen. Geschikt voor concrete, afgebakende initiatieven (bijvoorbeeld een paar woningen of een functiewijziging). ### 2. Het omgevingsplan wijzigen Bij grotere of structurele ontwikkelingen past de gemeente het omgevingsplan zelf aan. Dat is een zwaardere procedure met inspraak, maar geeft een duurzaam nieuw kader. Geschikt voor gebiedsontwikkeling of plannen die het karakter van een locatie veranderen. ### Welke route past bij jou? Vuistregel: een afgebakend project met beperkte impact gaat via een BOPA; een grotere of structurele ontwikkeling via een wijziging van het omgevingsplan. De gemeente bepaalt uiteindelijk de route, daarom is een [principeverzoek](/kenniscentrum/principeverzoek) vooraf zo waardevol. Kosten en doorlooptijd ---------------------- RouteDoorlooptijd (indicatief)Kostenniveau Principeverzoek (verkenning)6 tot 12 wekenLaag (leges) BOPA (reguliere procedure)8 weken, soms verlengdMiddel (leges + onderzoek) BOPA (uitgebreide procedure)circa 6 maandenHoog (leges + onderzoek) Omgevingsplan wijzigencirca 1 jaar of meerHoog Naast leges betaal je voor de ruimtelijke onderbouwing en onderzoeken (bodem, geluid, parkeren, stikstof waar relevant). Die kosten lopen op bij complexere plannen, reden te meer om vooraf met een principeverzoek te peilen of de richting klopt. + + + + ### Toets je plan tegen het omgevingsplan Breng in Projecten de bouwregels, het bouwvlak en de omgevingsinvloeden op de kaart en zie direct waar je afwijkt, voordat je een procedure start. [ Bekijk Projecten ](/functies/projecten) De kans van slagen vergroten ---------------------------- Een afwijking wordt verleend als de gemeente de ruimtelijke aanvaardbaarheid kan motiveren. Drie hefbomen: 1. **Sluit aan op de omgevingsvisie.** Een plan dat bijdraagt aan de woningbouwopgave of aan transformatiedoelen, heeft een sterker verhaal. 2. **Maak de inpassing zichtbaar.** Een [vlekkenplan](/kenniscentrum/vlekkenplan) of [stedenbouwkundig plan](/kenniscentrum/stedenbouwkundig-plan) laat zien dat het volume en de functie zich verhouden tot de omgeving. 3. **Dek de knelpunten af.** Parkeren, bezonning, geluid en water zijn de standaard struikelblokken; adresseer ze in de onderbouwing. Voor gemeenten -------------- Voor de gemeente is een goed onderbouwd afwijkingsverzoek minder werk: de motivering ligt er deels al, en de afweging is navolgbaar. Met een uniforme, visuele weergave van het initiatief tegen het omgevingsplan verloopt de beoordeling sneller. Zie hoe een [BOPA-quickscan](/sectoren/gemeenten/bopa-quickscan) de afwijking in beeld brengt en de [BOPA-module](/functies/projecten/vergunningen-bopa-etfal) de toetsing ondersteunt. FAQ Veelgestelde vragen over afwijken van het omgevingsplan ------------------------------------------------------- Bestaat bestemmingsplan wijzigen nog onder de Omgevingswet? + De term wordt nog veel gebruikt, maar sinds de Omgevingswet werk je met het omgevingsplan. Afwijken doe je via een BOPA of een wijziging van het omgevingsplan. Hoe lang duurt het om af te wijken van het omgevingsplan? + Een BOPA via de reguliere procedure duurt zo'n 8 weken; de uitgebreide procedure ongeveer een half jaar. Het omgevingsplan zelf wijzigen duurt vaak een jaar of meer. Heb ik altijd een principeverzoek nodig om af te wijken? + Nee, maar het is verstandig. Een [principeverzoek](/kenniscentrum/principeverzoek) voorkomt dat je een dure procedure start voor een plan waar de gemeente toch niet aan meewerkt. + + + + ### Van plan naar onderbouwde aanvraag Maak in Projecten een visueel, getoetst plan dat de afwijking onderbouwt, voor een BOPA of een wijziging van het omgevingsplan. [ Ontdek Projecten ](/functies/projecten) [ Eerst een principeverzoek ](/kenniscentrum/principeverzoek) Meer lezen ### Gerelateerde artikelen [#### PerceelRapport handleiding: stap voor stap Handleiding 6 min ](https://percelio.nl/kenniscentrum/perceelrapport-handleiding) [#### Bestemmingsplan lezen en interpreteren Educatief 10 min ](https://percelio.nl/kenniscentrum/bestemmingsplan-lezen) [#### Principeverzoek: een plan toetsen voordat je een vergunning aanvraagt Educatief 9 min ](https://percelio.nl/kenniscentrum/principeverzoek) [#### Vergunningvrij bouwen: dakkapel, aanbouw en garage Educatief 9 min ](https://percelio.nl/kenniscentrum/vergunningvrij-bouwen) F Geschreven door [ Floris Wijgergangs ](https://www.linkedin.com/in/floriswijgergangs/) Oprichter van Percelio. Schrijft over vastgoeddata, woningmarkt en geo-informatie. [ LinkedIn ](https://www.linkedin.com/in/floriswijgergangs/) [ Meer artikelen ](https://percelio.nl/kenniscentrum) ### Artikelinfo Publicatiedatum juni 2026 Leestijd 8 min Categorie Educatief ### Gerelateerde artikelen - [ PerceelRapport handleiding: stap voor stap Handleiding 6 min ](https://percelio.nl/kenniscentrum/perceelrapport-handleiding) - [ Bestemmingsplan lezen en interpreteren Educatief 10 min ](https://percelio.nl/kenniscentrum/bestemmingsplan-lezen) - [ Principeverzoek: een plan toetsen voordat je een vergunning aanvraagt Educatief 9 min ](https://percelio.nl/kenniscentrum/principeverzoek) - [ Vergunningvrij bouwen: dakkapel, aanbouw en garage Educatief 9 min ](https://percelio.nl/kenniscentrum/vergunningvrij-bouwen) - [ Asbest in huis herkennen: bouwjaar als eerste filter Educatief 9 min ](https://percelio.nl/kenniscentrum/asbest-in-huis-herkennen) [ Percelio ](/)Inzicht geeft vertrouwen. Nederlandse geodata en woningdata, direct bruikbaar. Voor particulieren en professionals. - [ ](https://www.instagram.com/percelio_nl/) - [ ](https://www.facebook.com/profile.php?id=61592996649897) - [ ](https://www.linkedin.com/in/floriswijgergangs/) Gratis tools - [WOZ-checker](/woz-checker) - [Oppervlakte meten](/oppervlakte-meten) - [Grenszoeker](/grens-zoeker) - [Bestemmingsplan opzoeken](/bestemmingsplan-opzoeken) - [Vergunningenkaart](/vergunningenkaart) - [Warmteverliesberekening](/warmteverliesberekening) Omgevings-checks - [Stikstof-check](/stikstof-check) - [Spuitzone-check](/spuitzone-check) - [Risicobronnen-check](/risicobronnen-check) - [Veehouderij in de buurt](/veehouderij-in-buurt) - [Hoogspanning-check](/hoogspanning-check) - [Bodem-check](/bodem-verontreiniging-check) - [Decibel-check](/decibel-check) - [Bouwjaar + asbest-check](/bouwjaar-check) Producten - [Prijzen](/pricing) - [BiedAdvies](/functies/bied-advies) - [Waardebepaling](/functies/waardebepaling) - [PerceelRapport](/functies/perceel-rapport) - [VergunningRapport](/functies/vergunning-rapport) - [Maatvoeringsrapport](/functies/maatvoeringsrapport) - [WOZ-bezwaarrapport](/woz-bezwaarrapport) - [Zonnedakrapport](/zonnedakrapport) - [HuurCheck](/huurcheck) - [Kaart ontwerper](/functies/kaart-ontwerper) - [Projecten](/functies/projecten) Voor wie - [Architecten](/sectoren/architecten) - [Aannemers](/sectoren/aannemers) - [Projectontwikkelaars](/sectoren/projectontwikkelaars) - [Makelaars](/sectoren/makelaars) - [Gemeenten](/sectoren/gemeenten) Veelgevraagd - [Bieden op een huis](/bieden-op-een-huis) - [Wat is mijn huis waard?](/wat-is-mijn-huis-waard) - [Woningwaarde berekenen](/woningwaarde-berekenen) - [Woningen in Nederland](/nederland) Bedrijf - [Contact](/contact) - [Over ons](/over-ons) - [Artikelen](/artikelen) - [Kenniscentrum](/kenniscentrum) Integraties - [Alle integraties](/integraties) - [AutoCAD](/integraties/autocad) - [Revit](/integraties/revit) - [BricsCAD](/integraties/bricscad) - [ArchiCAD](/integraties/archicad) - [QGIS](/integraties/qgis) © 2026 Percelio. Alle rechten voorbehouden. [Privacy](/privacy) [Voorwaarden](/terms) 52°22′N 4°53′E ![Percelio](/favicon.svg)Percelio Online ![Percelio](/favicon.svg) Waarmee kan ik je helpen? We meten graag welke advertentie mensen hier bracht, en kijken mee hoe de site gebruikt wordt om hem beter te maken. Daarvoor plaatsen Meta, Google en Microsoft een cookie. Inloggen en je voorkeuren werken zonder, dus nee zeggen kan gewoon. [Privacyverklaring](https://percelio.nl/privacy) Liever niet Akkoord