Hoeveel zonnepanelen heb ik nodig? De rekensom in drie stappen

Stap 1: jaarverbruik gedeeld door 396

Een zonnepaneel van 440 Wp, de gangbare maat in 2026, levert op een goed georiënteerd Nederlands dak 0,9 kWh per wattpiek per jaar (Milieu Centraal hanteert 0,85 tot 0,9). Dat is 396 kWh per paneel per jaar. De rekensom is dan kort: deel je jaarverbruik door 396 en rond naar boven af.

Je jaarverbruik vind je op de jaarafrekening van je energieleverancier. Heb je die niet bij de hand, dan geven de gemiddelden per huishouden houvast (bron: Milieu Centraal, op basis van CBS-cijfers):

De investering rekent met € 400 per paneel, volledig geïnstalleerd: paneel, omvormer, montage en arbeid. Op zonnepanelen voor woningen geldt sinds 2023 het 0%-btw-tarief, dus dit is wat je daadwerkelijk betaalt. Het marktgemiddelde voor een complete installatie lag medio 2026 tussen de € 300 en € 400 per paneel; wij rekenen bewust met de bovenkant van die bandbreedte.

Kijk wel vooruit. Wie de komende jaren een warmtepomp of elektrische auto verwacht, kan beter op het toekomstige verbruik dimensioneren dan op de afrekening van vorig jaar. Een warmtepomp voegt al snel 2.000 tot 3.000 kWh per jaar toe, en dat zijn nog eens 5 tot 8 panelen.

Stap 2: past dat aantal op je dak?

Hier sneuvelt menig rekensom. Een paneel meet 1,95 m² (1,76 bij 1,13 meter), maar je kunt lang niet elke vierkante meter dak beleggen. In onze Zonnedakrapporten rekenen we daarom met een bruikbaarheidsfactor op de footprint van het pand:

• Plat dak: 50% van de footprint. Je verliest randzones, ballastafstanden en de rijafstand tussen de opstellingen, die nodig is om te voorkomen dat rijen panelen elkaar beschaduwen.
• Hellend dak: 40% van de footprint. Alleen het gunstig georiënteerde dakvlak telt mee, minus dakramen, schoorstenen en randafstanden.

Een rekenvoorbeeld. Een tussenwoning met een footprint van 50 m² en een hellend dak heeft dan 20 m² bruikbaar dakvlak: ruimte voor 10 panelen. Een vrijstaande woning met een plat dak van 80 m² komt op 40 m², goed voor 20 panelen.

Oriëntatie bepaalt vervolgens de opbrengst per paneel. Een zuiddak presteert het best, oost-west scheelt 10 tot 20% maar spreidt de productie mooier over de dag. Dat laatste wordt na 2027 juist waardevol, daarover verderop meer. Zonnepanelen plaatsen is trouwens in de regel vergunningvrij, behalve bij monumenten en beschermde stads- of dorpsgezichten.

Stap 3: de grote onbekende is schaduw

Dat buurpand van drie verdiepingen, die volwassen eik twee tuinen verderop: schaduw is de factor die op papier onzichtbaar blijft en in de praktijk de opbrengst drukt. Gelukkig valt het effect te berekenen. In Nederland komt de helft van de jaaropbrengst uit diffuus licht, en dat deel gaat ook in de schaduw grotendeels door. Schaduw kost je dus vooral het directe deel.

Concreet: meet een dak gemiddeld 9 directe zonuren per dag waar 12 uur de onbeschaduwde referentie is, dan verlies je een kwart van het directe licht en komt de jaaropbrengst 12,5% lager uit. Vervelend, maar geen dealbreaker. Ligt het dak een groot deel van de dag in de schaduw, dan wordt het een ander verhaal.

Hoe kom je daar achter? Gratis zonnekaarten en zonatlassen, zoals de zonatlas van veel gemeenten, tonen per dak een globale geschiktheid. Prima als eerste indruk, en het kost je niets. Ons Zonnedakrapport (€ 19,50, geen account nodig) gaat een stap verder: we bepalen met AHN-hoogtedata het horizonprofiel rond jouw adres en tellen per maand de directe zonuren, inclusief de schaduw van omliggende bebouwing en bomen. Dat combineren we met het dakvlak en de hoogte van jouw pand uit 3DBAG.

Daaruit volgt de hele rekensom van dit artikel, maar dan voor jouw dak: hoeveel panelen er passen, de verwachte jaaropbrengst, de besparing en de terugverdientijd. Elke aanname staat in het rapport, en het oordeel is eerlijk: uitstekend, goed of matig. Ook als het antwoord tegenvalt, want dan bespaar je jezelf een investering van duizenden euro's.

Wat is de terugverdientijd van zonnepanelen?

Terug naar het gezin met 4.500 kWh verbruik en 12 panelen. De volledige rekensom, met de aannames die we ook in het Zonnedakrapport gebruiken:

• Vermogen: 12 panelen × 440 Wp = 5.280 Wp
• Jaaropbrengst: 5.280 × 0,9 = 4.752 kWh
• Besparing: 4.752 × € 0,25 = € 1.188 per jaar
• Investering: 12 × € 400 = € 4.800
• Terugverdientijd: 4.800 / 1.188 = 4 jaar

Die 4 jaar geldt zolang elke opgewekte kWh de volle stroomprijs waard is, en dat is precies wat de salderingsregeling nu regelt: stroom die je teruglevert, wordt weggestreept tegen stroom die je afneemt. In ons rapport noemen we een terugverdientijd tot 7 jaar uitstekend en tot 10 jaar goed; daarboven zijn er meestal betere investeringen.

Saldering stopt in 2027: wat verandert er?

Per 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. Teruggeleverde stroom levert daarna alleen nog de terugleververgoeding van je energieleverancier op, en die ligt fors onder de kale stroomprijs. Stroom die je op het moment van opwekking zelf verbruikt, blijft wel de volle € 0,25 per kWh waard.

Een indicatie van het effect. Stel dat je 35% van je zonnestroom direct zelf verbruikt en voor de rest € 0,05 per kWh terugleververgoeding krijgt. Elke opgewekte kWh is dan gemiddeld nog zo'n € 0,12 waard, en de terugverdientijd van het voorbeeld schuift van 4 naar pakweg 8 jaar. Nog steeds binnen de levensduur van 25 jaar, maar het rekent wezenlijk anders.

Eigen verbruik wordt dus de knop waar je aan draait. Wasmachine en vaatwasser overdag laten draaien, de auto thuis laden als de zon schijnt, een boiler op een zonnetimer. Een thuisbatterij kan het eigen verbruik verder verhogen door middagstroom naar de avond te verplaatsen; of die investering uit kan, hangt af van prijs, capaciteit en je verbruiksprofiel, en dat is een aparte afweging.

Zonnepanelen meenemen in je aankoopbeslissing

Sta je op het punt een huis te kopen, kijk dan verder dan de vraag of er al panelen liggen. Een dak met veel onbeschaduwd oppervlak op het zuiden is stille waarde; een dak dat half achter een flat verdwijnt, is dat niet. Neem het mee in je checklist voor de bezichtiging, samen met de staat van het dak zelf.

Wil je naast het dak ook de rest van het perceel kennen, van kadastrale grenzen tot bestemmingsplan, dan is het PerceelRapport (€ 12,95, eveneens zonder account) de logische aanvulling op het Zonnedakrapport.

Bronnen: Milieu Centraal en CBS (gemiddeld stroomverbruik per huishouden, opbrengstfactor), Consumentenbond (paneelvermogen en systeemkosten 2026), Belastingdienst (0%-btw-tarief zonnepanelen), Rijksoverheid (einde salderingsregeling per 1 januari 2027). Rekenvoorbeelden gebruiken de aannames van het Percelio Zonnedakrapport; werkelijke offertes, stroomprijzen en terugleververgoedingen wijken af. Dit artikel is geen financieel advies.